Zarządy spółek kapitałowych powoływane są w celu prowadzenia działalności biznesowej w imieniu właścicieli. Ich celem jest maksymalizacja majątku akcjonariuszy lub wspólników – albo poprzez wzrost wartości firmy, albo poprzez wartość wypłacanych im dywidend. W biznesie trzeba mieć jednak świadomość, że obie grupy (zarządy i właściciele), mogą mieć swoje własne zestawy celów. Jeśli nie są one zbieżne, wówczas mamy do czynienia z tzw. konfliktem agencyjnym, czyli sytuacją, w której zarząd myśli w pierwszej kolejności o swoich celach, a dopiero w drugiej o celach swoich mocodawców. Bywa również tak, że cel w postaci maksymalizacji majątku akcjonariuszy bierze w oczach zarządu priorytet nad kontrolą ryzyka biznesowego lub bycia w zgodzie z etyką.
Organizacja CIMA, której jestem członkiem, stawia wobec zrzeszonych w niej menadżerów wysokie oczekiwania, co do standardów etycznych. Jako praktycy zarządzania i finansów, jesteśmy zobligowani do zachowywania najwyższych standardów w pracy dla naszych pracodawców i klientów. Jako członek CIMA, miałem wielką przyjemność omówić jeden z case’ów biznesowych, z jakimi mierzą się studenci CIMA ubiegający się o tę kwalifikację zawodową.
Czy zarząd lotniska podjął właściwe decyzje biznesowe?
Jako przykład posłuży nam firma Arrfield będąca spółką notowaną na giełdzie w rozwiniętym kraju o nazwie Norland. Firma jest właścicielem i operatorem sześciu kluczowych lotnisk: czterech w swoim kraju i dwóch za granicą. Firma została założona w 1980 roku, kiedy rząd Norlandu sprywatyzował swoje lotniska. Spółka początkowo nabyła Capital City International Airport (CCI), które było już jednym z największych portów lotniczych na świecie zarówno pod względem liczby pasażerów, jak i obsługi ładunków. CCI stale rosło pod kierownictwem Arrfield.
Nieco ponad rok temu nowo utworzona firma Planejoos zwróciła się do kadry zarządzającej lotniska CCI i zaproponowała przejęcie operacji uzupełniania na lotnisku paliwa oferując CCI wyższy udział w przychodach, niż dotychczasowy dostawca. Menadżerowie CCI przyjęli tę ofertę.
CCI nie było w stanie przeprowadzić wstępnej kontroli i weryfikacji zdolności kredytowej Planejoos z dwóch powodów. Po pierwsze, była to nowa firma więc nie posiadała rozbudowanej historii kredytowej. Po drugie, CCI było pod presją czasu na podjęcie decyzji, czy przedłużyć umowę dotychczasowemu dostawcy, czy pozwolić na jej wygaśnięcie.
Kadra zarządzająca CCI twierdzi, że poprzez współpracę z Planejoos chciała zagwarantować dodatkowe przychody i że działała w oparciu o etyczny obowiązek maksymalizacji majątku akcjonariuszy Arrfield.
Niestety jako młoda firma Planejoos miała problemy z uzyskaniem kredytu kupieckiego, a duże zapotrzebowanie na paliwo wywierało ogromną presję na jej przepływy pieniężne. Planejoos upadła, pozostawiając dużą sumę nieściągalnej należności, którą CCI będzie musiało objąć odpisem.
Na szczęście poprzedni dostawca paliwa zgodził się na powrót do CCI.
W wyniku zaistniałej sytuacji Komitet Audytu CCI zlecił audyt wewnętrzny. Jesteś proszony przez CFO o argumentację zasadności dokonania audytu i ocenę argumentów wysuwanych przez menadżerów CCI, jakoby ich działania były zgodne z etycznym obowiązkiem maksymalizacji majątku akcjonariuszy Arrfield.
Etyka biznesowa wzmacnia jakość decyzji zarządów
Głównym strategicznym celem finansowym firm jest maksymalizacja wartości dla akcjonariuszy. Ma ona bardziej trwały charakter od zysku, który może mieć charakter krótkoterminowy lub być podatny na manipulacje. Z punktu widzenia akcjonariuszy, ta maksymalizacja wartości może nastąpić albo poprzez wzrost ceny akcji, albo poprzez wypłacaną dywidendę (lub przez te dwa elementy łącznie).
Realizacja misji i wartości firmy jest wspierana przez etykę biznesową, czyli zestaw moralnych zasad, które wpływają na zachowania i działania. Działanie w sposób etyczny nadaje kontekst podejściu do zarządzania ryzykiem oraz wbudowanych w model biznesowych metod kontroli. Oznacza kierowanie się w podejmowanych decyzjach podejściem opartym o zasady uczciwości, profesjonalizmu, należytej staranności, obiektywizmu i dyskrecji. Czy w związku z tym argumenty zarządu firmy Arrfield są logiczne i czy rzeczywiście zachował się on w sposób etyczny oraz dobry dla firmy w długim terminie?
Artykuł “Maksymalizacja majątku akcjonariuszy za wszelką cenę“ ukazał się w dodatku “Rachunkowość” dziennika “Rzeczpospolita, w ramach wspólnego cyklu edukacyjnego z CIMA Polska. Z całością artykułu można zapoznać się poniżej:
Zainteresowały Cię kwestie poruszone w moim artykule i chcesz porozmawiać o tym, w jaki sposób mogę pomóc finansom Twojej firmy?
Zapraszam do kontaktu ze mną. Zajmuję się:
- Organizacją finansów firm
- Analizą oraz optymalizacją rentowności i płynności
- Wdrażaniem controllingu i raportowania finansowego
- Wdrażaniem planowania i budżetowania
- Dostarczaniem informacji i rekomendacji do podejmowania decyzji biznesowych
- Wspieraniem firm, jako zewnętrzny CFO
- Szkoleniami z zakresu finansów
