Rozwój gospodarki rynkowej wieku XX oparty był przez wiele lat o kryteria typowo finansowe. Ekonomia widziana oczyma Miltona Friedmana stawiała na czele celów biznesowych zysk (definiując społeczną odpowiedzialność przedsiębiorcy w prostej tezie: „biznesem biznesu jest biznes”). Podejście to wciąż jest mottem wielu menadżerów, którzy w obszarze wzrostu zysków i kursów akcji widzą jedyny miernik swojej efektywności oraz cel działania. Nie da się jednak ukryć, że zasadność tego podejścia na przestrzeni ubiegłego wieku była tyle razy potwierdzana, co podważana – wystarczy spojrzeć na społeczne skutki kolejnych kryzysów ekonomicznych lub afery korporacyjne związane z manipulowaniem wynikami wielkich firm, skupionych na pokazywaniu zysków za wszelką cenę.
W opozycji do teorii Friedmana stoi podejście do ekonomii i gospodarki oparte o szerszy kontekst. Nie pojawiło się ono nagle – było naturalną konsekwencją zrozumienia firm, że nie funkcjonują w otoczeniu biznesowym samodzielnie. Na przestrzeni lat to zrozumienie wiązało się z rosnącą siłą głosu pracowników (wzrost znaczenia związków zawodowych i reprezentacji pracowniczej w organach zarządzania), świadomością degradacji środowiska naturalnego wywołanej przez biznes oraz (zwłaszcza w przypadku przedsiębiorstw lokalnych) zrozumienia wzajemnych zależności firmy i lokalnej społeczności, w której funkcjonuje, na którą wpływa i z której czerpie zasoby.
XXI wiek jest epoką „Zarządzania dla interesariuszy”. Zadaniem kadry kierowniczej jest tworzenie jak największej wartości dla interesariuszy bez uciekania się do kompromisów. Dobre firmy przetrwają, ponieważ udaje im się skupić interesy interesariuszy dla realizacji wspólnego celu.
R. Edward Freeman
Raportowanie ESG, czyli zrównoważonego rozwoju
Firmy działające globalnym systemie gospodarczym dostrzegają potrzebę budowania biznesu w taki sposób, aby tworzyć „przedsiębiorstwo społecznie odpowiedzialne”, a budowanie ich strategii zaczyna się koncentrować wokół idei zrównoważonego rozwoju. Zrównoważony rozwój oznacza z kolei taki sposób prowadzenia biznesu, kształtowania i czerpania z zasobów środowiska naturalnego oraz taką organizację życia społecznego wokół działalności firmy, które mają zapewnić:
- rozwój biznesu, jego zasobów, kultury organizacyjnej i metod zarządzania,
- trwałość użytkowania i odnawialność wykorzystywanych zasobów środowiskowych,
- zachowanie lub poprawę jakości życia ludzi (rodzin i całych społeczeństw).
Prowadzenie działalności w sposób społecznie odpowiedzialny to proces, który obejmuje nie tylko podejmowanie właściwych działań, ale także budowanie przez firmy właściwego wizerunku i (uwaga) uzyskanie akceptacji otoczenia co do sposobów prowadzenia działalności i jej efektów. W świecie, gdzie działanie jest równie ważne, jak jego komunikacja, znaczenia nabiera sposób prowadzenia dialogu z otoczeniem. W świecie biznesu naturalnym jest, że gdy mowa o szczegółowej i powtarzalnej komunikacji, do gry wchodzi użycie raportów.
Nowe wymogi raportowania – Dyrektywa CSRD Unii Europejskiej
W kwietniu 2021 Komisja Europejska opublikowała projekt nowej Dyrektywy ws. raportowania przez przedsiębiorstwa zagadnień dotyczących zrównoważonego rozwoju (CSRD). Ma ona zastąpić dyrektywę NFRD oraz stworzyć standardy raportowania, które będą spełniały oczekiwania interesariuszy i pozostaną w zgodności z dotychczasowymi wymogami Zielonego Ładu, Taksonomii, Rozporządzenia SFDR i innych unijnych dyrektyw. Nowa dyrektywa oznacza nadchodzące nowe obowiązki związane z raportowaniem, co oznacza dla firm konieczność zupełnie nowego spojrzenia na kwestie ładu korporacyjnego, ochrony środowiska i kwestii społecznych. Ważne jest to, że nie jest to tylko kolejny standard raportowania, jaki działy finansowe muszą wypełnić. Zgodność z Dyrektywą CSRD wnosi przede wszystkim nowe elementy strategii, która z większą mocą rozpoznaje interesariuszy i powiązania biznesu z nimi.
Dla firm ważne jest dobre zrozumienie zakresu podmiotowego i przedmiotowego Dyrektywy. Ponieważ standardy są na bieżąco rozwijane, trzeba również być blisko projektowanych standardów, aby móc je odpowiednio wcześnie zaimplementować na własnym podwórku. I co najważniejsze – nawet nie będąc podmiotem raportowania, firmy będą musiały być świadome swojego miejsca w świecie ESG, również z uwagi na powiązania z innymi firmami. Dzieje się tak dlatego, że nie będąc podmiotem Dyrektywy CSRD, można mieć powiązania biznesowe z firmą, która posiada obowiązki w tym zakresie.
Z punktu widzenia controllera i dyrektora finansowego, nadchodzące zmiany to zarówno czynnik ułatwiający życie, jak i wprowadzający niepokój. Ułatwienie odzwierciedli się arbitralnym narzuceniu standardów raportowania, dzięki czemu zniknie dyskomfort zastanawiania się, w jaki sposób przedstawić kwestie zrównoważonego rozwoju. Jednocześnie jednak dużymi krokami nadchodzą nowe obowiązki raportowania, a jak widać standardy i sama dyrektywa wciąż jeszcze są w fazie projektowania.
Wydaje się więc, że przedstawiciele funkcji finansowej będą musieli po raz kolejny wykazać się typową dla naszej profesji cierpliwością i zdolnością do adaptacji, kwitując to starym łacińskim powiedzeniem nihil novi sub sole (nic nowego pod słońcem). Skoro już jednak jesteśmy przy języku starożytnych Rzymian, polecam „mieć oko” na postępy w pracach nad dyrektywą, bo ignorantia legis non excusat (nieznajomość prawa nie jest usprawiedliwieniem przy niestosowaniu się do niego).
Artykuł “Raportowanie zrównoważonego rozwoju – korzyść i obowiązek liderów.“ ukazał się w numerze 4(48)/2022 magazynu “Controlling i Zarządzanie”. Aby zapoznać się pełną treścią artykułu, zapraszam do kliknięcia w poniższy link:
Zainteresowały Cię kwestie poruszone w moim artykule i chcesz porozmawiać o tym, w jaki sposób mogę pomóc finansom Twojej firmy?
Zapraszam do kontaktu ze mną. Zajmuję się:
- Organizacją finansów firm
- Analizą oraz optymalizacją rentowności i płynności
- Wdrażaniem controllingu i raportowania finansowego
- Wdrażaniem planowania i budżetowania
- Dostarczaniem informacji i rekomendacji do podejmowania decyzji biznesowych
- Wspieraniem firm, jako zewnętrzny CFO
- Szkoleniami z zakresu finansów
